«Γιατρέ, αφού είμαι καλά, χρειάζομαι ακόμη όλα αυτά τα χάπια;»
Είναι μια ερώτηση που ακούω συχνά στο ιατρείο, συνήθως λίγους μήνες μετά από μια αγγειοπλαστική. Ο ασθενής δεν έχει πλέον πόνο στο στήθος, περπατά χωρίς δυσκολία και έχει επιστρέψει στις δραστηριότητές του. Η βελτίωση είναι ουσιαστική και είναι εύλογο να αναρωτιέται αν εξακολουθεί να χρειάζεται την ίδια αγωγή. Του εξηγώ ότι η αγγειοπλαστική αντιμετώπισε τη στένωση, αλλά δεν εξαφάνισε τη στεφανιαία νόσο. Τα φάρμακα παραμένουν μέρος της θεραπείας, ακόμη κι όταν δεν υπάρχουν ενοχλήματα. Ορισμένα ανακουφίζουν από τα συμπτώματα, ενώ άλλα μειώνουν τον κίνδυνο ενός νέου επεισοδίου. Αυτή η δεύτερη λειτουργία τους είναι συχνά πιο δύσκολο να γίνει κατανοητή, επειδή ο ασθενής δεν αισθάνεται άμεσα το όφελος. Δεν αντιλαμβάνεται τη δράση της αντιαιμοπεταλιακής αγωγής ούτε τη σταθεροποίηση των αθηρωματικών πλακών με τη στατίνη. Αντίστοιχα, ένας ασθενής με κολπική μαρμαρυγή μπορεί να παίρνει αντιπηκτικό για χρόνια χωρίς να νιώθει κάποια διαφορά στην καθημερινότητά του. Η απουσία συμπτωμάτων, όμως, δεν σημαίνει ότι έχει πάψει να υπάρχει η ανάγκη για προστασία. Όσο περνά ο καιρός από μια νοσηλεία, η συνέπεια στη θεραπεία μπορεί να χαλαρώσει. Κάποιος ξεχνά δόσεις, άλλος μειώνει μόνος του ένα φάρμακο ή το διακόπτει επειδή τον ανησυχεί μια πιθανή ανεπιθύμητη ενέργεια. Μερικές φορές αρκεί κάτι που διάβασε στο διαδίκτυο ή η εμπειρία ενός γνωστού για να αμφισβητήσει την αγωγή του. Πίσω από αυτές τις αποφάσεις δεν υπάρχει πάντα αδιαφορία. Μπορεί να υπάρχει φόβος, κόπωση από τα πολλά χάπια ή μια εξήγηση που δεν δόθηκε ποτέ με αρκετή σαφήνεια.
Στην πράξη, οι συνέπειες μπορεί να είναι σοβαρές. Έχουμε αντιμετωπίσει ασθενείς με οξύ έμφραγμα μετά από πρόωρη διακοπή της αντιαιμοπεταλιακής αγωγής που είχε χορηγηθεί για την τοποθέτηση stent. Είναι δύσκολο να βλέπεις έναν άνθρωπο να επιστρέφει επειγόντως στο αιμοδυναμικό εργαστήριο, γνωρίζοντας ότι η διακοπή της θεραπείας ενδέχεται να συνέβαλε στο επεισόδιο. Ανάλογη είναι η συζήτηση στην κολπική μαρμαρυγή. Η ανάγκη για αντιπηκτική αγωγή δεν κρίνεται από το αν ο ασθενής αισθάνεται αρρυθμία ή έχει ενοχλήματα, αλλά από τον κίνδυνο θρομβοεμβολικού επεισοδίου. Το ότι νιώθει καλά δεν αποτελεί από μόνο του λόγο διακοπής.
Μια άλλη συχνή ερώτηση αφορά τη χοληστερίνη: «Οι εξετάσεις μου είναι πλέον καλές. Μπορώ να σταματήσω τη στατίνη;» Οι καλές τιμές συνήθως δείχνουν ότι η θεραπεία αποδίδει. Ειδικά στον ασθενή με στεφανιαία νόσο, η στατίνη χορηγείται για τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και όχι απλώς για να διορθώσει έναν αριθμό στις εξετάσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φάρμακο πρέπει να συνεχίζεται για πάντα στην ίδια δόση. Η αγωγή χρειάζεται επανεκτίμηση, ανάλογα με την πορεία του ασθενούς, τις εξετάσεις και τις τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες. Η διάρκεια ορισμένων θεραπειών είναι συγκεκριμένη, ενώ άλλες παραμένουν απαραίτητες μακροχρόνια. Οι αλλαγές αυτές πρέπει να γίνονται σε συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό. Η συνέπεια στη θεραπεία είναι και δική μας ευθύνη. Χρειάζεται να εξηγούμε τι προσφέρει κάθε φάρμακο, για πόσο διάστημα προβλέπεται να λαμβάνεται και τι πρέπει να κάνει ο ασθενής αν εμφανίσει κάποιο πρόβλημα. Χρειάζεται επίσης να ακούμε τις δυσκολίες του. Αν ξεχνά τις δόσεις, μπορούμε συχνά να απλοποιήσουμε το σχήμα. Αν φοβάται ή εμφανίζει ανεπιθύμητες ενέργειες, πρέπει να τις αξιολογήσουμε και, όπου χρειάζεται, να προσαρμόσουμε την αγωγή.
Μετά από χρόνια στο αιμοδυναμικό εργαστήριο και στο ιατρείο, βλέπω πόσο καθοριστική είναι η παρακολούθηση μετά την επέμβαση. Η επιτυχής αγγειοπλαστική προσφέρει άμεσο και σημαντικό όφελος. Για να διατηρηθεί αυτό το όφελος, χρειάζονται σωστή αγωγή, έλεγχος των παραγόντων κινδύνου και σταθερή επικοινωνία με τον ασθενή. Όταν λοιπόν κάποιος με ρωτά αν χρειάζεται ακόμη όλα αυτά τα χάπια, η ερώτηση αξίζει χρόνο και συγκεκριμένη απάντηση. Να δούμε μαζί τι εξακολουθεί να είναι απαραίτητο, τι μπορεί να αλλάξει και γιατί. Ο ασθενής που καταλαβαίνει τη θεραπεία του έχει περισσότερους λόγους να την ακολουθεί και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη να μας μιλήσει πριν τη διακόψει.
