Τι είναι η Lp(a);
Η Λιποπρωτεΐνη (α), γνωστή και ως Lp(a), είναι ένα λιπιδαιμικό σωματίδιο που κυκλοφορεί στο αίμα και μοιάζει με την LDL («κακή» χοληστερόλη), αλλά με μια κρίσιμη διαφορά: διαθέτει ένα επιπλέον συστατικό που ονομάζεται απολιποπρωτεΐνη(a) (apo(a)). Αυτή η δομή καθιστά την Lp(a) πιο αθηρογόνο και θρομβογόνο.
Γιατί είναι σημαντική;
Η αυξημένη Lp(a) δεν επηρεάζεται από τη διατροφή ή τον τρόπο ζωής, ούτε μειώνεται με τα κλασικά λιπιδαιμικά φάρμακα όπως οι στατίνες. Πολλαπλές μελέτες έχουν δείξει ότι υψηλές τιμές Lp(a) αυξάνουν τον κίνδυνο για:
- Στεφανιαία νόσο
- Έμφραγμα του μυοκαρδίου
- Αορτική στένωση
- Εγκεφαλικό επεισόδιο
Ποιοι πρέπει να την μετρούν;
Η μέτρηση της Lp(a) είναι χρήσιμη σε ασθενείς με:
- Οικογενειακό ιστορικό πρόωρου εμφράγματος
- Προσωπικό ιστορικό καρδιοπάθειας με φυσιολογική χοληστερίνη
- Υποψία οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας
- Ανεξήγητη στένωση αορτικής βαλβίδας
Υπάρχει θεραπεία;
Δεν υπάρχει ακόμη εγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή ειδικά για τη μείωση της Lp(a), όμως υπάρχουν ελπιδοφόρες προσεγγίσεις:
- Αντι-apo(a) siRNA φάρμακα (Olpasiran, Pelacarsen)
- Ανταλλαγή λιπιδίων (lipoprotein apheresis)
- PCSK9 αναστολείς (μείωση ~20-30%)
Τι πρέπει να θυμάμαι ως ασθενής;
- Η Lp(a) είναι κληρονομικός και ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου.
- Μετριέται μία φορά στη ζωή.
- Αν είναι αυξημένη, χρειάζεται επιθετική διαχείριση άλλων παραγόντων κινδύνου.
- Συζητήστε με τον καρδιολόγο σας.
Συμπέρασμα & Οδηγίες
Η λιποπρωτεΐνη (α) είναι ένας σημαντικός αλλά συχνά παραγνωρισμένος παράγοντας κινδύνου, ο οποίος δεν πρέπει να σας ανησυχεί υπερβολικά, αλλά αξίζει να διερευνηθεί, ειδικά αν υπάρχει οικογενειακό ή ατομικό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου.
- Μιλήστε με τον καρδιολόγο σας σχετικά με το αν χρειάζεται να μετρηθεί η Lp(a).
- Αν η τιμή της είναι αυξημένη, δεν σημαίνει ότι υπάρχει άμεσος κίνδυνος, αλλά ότι χρειάζεται προσοχή.
- Η γνώση είναι δύναμη. Η σωστή ενημέρωση και η ιατρική καθοδήγηση είναι ο καλύτερος σύμμαχος.
Βιβλιογραφία
- Tsimikas S. A Test in Context: Lipoprotein(a). J Am Coll Cardiol. 2017;69(6):692-711.
- Thanassoulis G, et al. Lipoprotein(a) and Risk of Coronary, Cerebrovascular, and Peripheral Vascular Disease. JACC. 2016;68(25):2768–78.
- Nambi V, Ballantyne CM. Lipoprotein(a): A New Frontier in Lipid Management? Curr Atheroscler Rep. 2021;23(8):38.
- Viney NJ, et al. Antisense oligonucleotides targeting apolipoprotein(a). Lancet. 2016;388(10057):2239-2253.
- European Atherosclerosis Society Consensus Panel. Lipoprotein(a) as a cardiovascular risk factor: Eur Heart J. 2022;43(33):3320-3330.
